Schaffen we attesten na eerste jaar best af? (De Morgen 28/06/2019)

Door Koen Daniëls op 29 juni 2019, over deze onderwerpen: Onderwijs

Schaffen we attesten na eerste jaar best af? (De Morgen, Za. 29 Jun. 2019, Pagina 11)

Gezakt en toch overgaan naar het volgende jaar? Volgens het Gemeenschapsonderwijs (GO!) moet het kunnen. Een onzinnig idee of net de mirakeloplossing?

Niets zo vervelend om de grote vakantie mee te beginnen als een slecht rapport. En al zeker niet als dat slecht rapport inhoudt dat een jaar moet worden overgedaan. Voor een groot deel van de kinderen in het eerste middelbaar zou die stress vanaf volgend schooljaar weleens kunnen wegvallen. Toch als het van het Gemeenschapsonderwijs (GO!) afhangt.

Het net stelt zijn scholen voor leerlingen hun jaar niet meer te laten overdoen na het eerste middelbaar. Dat blijkt uit een visietekst over de toekomstige eerste graad van het secundair die het net opstelde en waarover Het Nieuwsblad berichtte. Het is nu aan de scholen om zelf te kiezen of ze meestappen in het plan.Het klassieke recept is dat de klassenraad aan het einde van het jaar beslist of een leerling mag overgaan (A-attest), verplicht van richting moet veranderen (B-attest) of zijn jaar moet overdoen (C-attest).

Als het van het GO! afhangt, wordt dat evaluatiemoment dus in het eerste jaar geschrapt: alle leerlingen gaan direct over naar het tweede jaar, ook al hebben ze enkele tekorten. "De overheid bepaalt dat leerlingen de eindtermen pas op het einde van de eerste graad moeten halen. Wij adviseren om die volle twee jaar te gebruiken om leerlingen naar de eindmeet te brengen", zegt Raymonda Verdyck, afgevaardigd bestuurder van het GO!.

De bedoeling is wel om leerlingen met tekorten nauwer op te volgen het jaar erna. Het GO! wijst daarvoor op de extra uren die vanaf volgend schooljaar, in het kader van de modernisering van het secundair, beschikbaar worden om kinderen bij te spijkeren. "Stel dat een kind goed is in geschiedenis en Frans, maar minder sterk in wiskunde en Nederlands, dan offeren we in het tweede jaar bijvoorbeeld een uurtje Frans per week op om bijles te geven voor Nederlands", zegt Patrick De Clercq, directeur van het GO! Atheneum Etterbeek.

Bij De Clercq op school wordt het systeem al een paar jaar toegepast. "Waarom we dat doen? Omdat we vaststelden dat een pak leerlingen toestroomden uit Brussel zelf die in een volledig anderstalige omgeving opgroeiden. Die hebben voor Nederlands soms een tot twee schooljaren leerachterstand ten opzichte van kinderen die bijvoorbeeld uit Overijse komen. Het is dan toch niet eerlijk om die kinderen na een jaar weg te sturen 'omdat ze niet goed genoeg zijn'? Daarom begeleiden we die kinderen twee keer tien maanden en delibereren we pas op het einde van het tweede jaar."

Over het algemeen zijn de reacties positief in Etterbeek. Al is er elk jaar wel een kleine groep waar de klassenraad mee worstelt en die ze liever toch een jaar zouden laten overdoen of een andere richting willen aanraden. Tot nu toe kon dat reglementair niet, maar ook dat verandert komend schooljaar.

De inkt van het GO!-voorstel was nog niet droog of het regende reacties. Vlaams Parlementslid Hannelore Goeman (sp.a) kon zich vinden in het plan, aangezien "jongeren buizen enkel voor frustratie zorgt en niemand winst oplevert". Haar collega Koen Daniëls (N-VA) vond het voorstel dan weer "onbegrijpelijk". "Als een leerling de basis volledig niet heeft en toch over mag gaan naar eender welke optie, moeten de leerkrachten van het tweede jaar nog grotere verschillen tussen leerlingen overbruggen", liet hij weten op Twitter.

Zittenblijven is een klassiek probleem in Vlaanderen: er zijn veel leerlingen die hun jaar moeten overdoen. Die trend is de laatste paar jaar wel gekeerd. Sinds het schooljaar 2008-2009 daalde het aantal zittenblijvers in het secundair onderwijs stelselmatig. Tien jaar geleden deed 5,8 procent van de leerlingen in het secundair een jaar over, in het schooljaar 2016-2017 ging het om 4,1 procent. Vorig schooljaar klokten we af op 4,2 procent.

Het probleem is dat er wetenschappelijk geen eenduidig antwoord lijkt te zijn over het (on)nut van een jaartje extra. Een paar jaar geleden maakten enkele onderwijskundigen van de KU Leuven een overzichtsstudie. "Het is erg genuanceerd", lacht onderwijskundige Machteld Vandecandelaere (KU Leuven). "Het hangt altijd af van leerling tot leerling, maar over het algemeen vinden we meer ongunstige gevolgen terug, zeker op de lange termijn." Over het voorstel van het GO! heeft ze geen uitgesproken mening. "Het is echt de school zelf die moet kiezen. Past het bij haar visie? Welke leerlingen zitten er?"

Remediëring

Wie wel een uitgesproken mening over het thema heeft, is onderwijspsycholoog Wim Van den Broeck (VUB). "Ik vind het niet zo'n fantastisch idee. Wat we meestal zien, is dat net de leerlingen die over de hele lijn zwak scoren blijven zitten." Hij beet zich de afgelopen jaren vast in het onderwerp. "Laten overgaan verkleint de kans op uitval niet, maar maakt die net groter."

Het recentste onderzoek en de recentste onderzoeksmethodes tonen volgens hem aan dat een jaartje dubbelen net wel positieve effecten kan hebben op leerlingen. Al wil hij niet het hele plan van het GO! afschieten. "Het is goed dat er aandacht is voor remediëring, maar dat zou je al moeten doen voor het einde van het eerste jaar. Al lijkt iedereen dat wel in te zien."

PIETER GORDTS ■


 

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is