Grondwettelijk Hof zet deur open voor hoofddoekverbod (De Standaard 5/6/20)

Door Koen Daniëls op 5 juni 2020, over deze onderwerpen: Onderwijs

Grondwettelijk Hof zet deur open voor hoofddoekverbod (De Standaard*, Vr. 05 Jun. 2020, Pagina 8)

Het hoofddoekverbod van een Brusselse hogeschool voor meerderjarige studenten is niet ongrondwettig. Het langverwachte arrest sterkt voorvechters van religieuze neutraliteit in het officieel onderwijs.

Een nieuw arrest van het Grondwettelijk Hof, gisteren gepubliceerd, zet de discussie over een hoofddoekenverbod op school opnieuw op scherp. Aan de basis ligt een decreet van de Franse Gemeenschap uit 1994. Dat bepaalt dat scholen van het officieel onderwijs de mogelijkheid hebben om via het schoolreglement een totaalverbod uit te vaardigen voor insignes, ­juwelen of kledij die een politieke, filosofische of godsdienstige mening of strekking weergeeft.

In 2017 trok een groep moslima's die studeerden aan de Brusselse hogeschool Francisco Ferrer, die zo'n verbod hanteert, hiertegen naar de rechter. De zaak kwam via een Brusselse rechtbank bij het Grondwettelijk Hof terecht. Daar oordelen de rechters nu dat die mogelijkheid tot verbod niet indruist tegen de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Het Hof zegt dat het hoofd­doekenverbod niet ingaat tegen de neutraliteitsplicht van het officieel onderwijs en dat het de godsdienstvrijheid niet schendt. Zo meldt het bijvoorbeeld dat in een democratische samenleving, met meerdere religies en overtuigingen, het noodzakelijk kan zijn om de vrijheid die te uiten aan beperkingen te onderwerpen 'met het oog op het verzoenen van de belangen van verschillende groepen'. Ook zegt het Hof dat een verbod een maatregel kan zijn om 'alle studenten te beschermen tegen de sociale druk die zou kunnen worden uitgeoefend door zij die hun overtuiging wel zichtbaar wensen te maken'.

'Verloren kans'

Het arrest bouwt een argumentatie op die voorstanders van een hoofddoekenverbod kunnen gebruiken in toekomstige discussies. Zo impliceert het Hof dat een verbod op levensbeschouwelijke tekens principieel niet alleen kan voor 'meerderjarige studenten', maar ook voor minderjarige leerlingen.

Toch waarschuwen experts voor te verregaande conclusies. 'Dit arrest zegt niet: een totaalverbod is prima', zegt professor Johan Lievens, een Belgische onderwijsjurist verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. 'Het zegt wel dat de Franse Gemeenschap bevoegd is om een decreet uit te vaardigen waarmee scholen een verbod mogen invoeren.'

Lievens: 'Het arrest had duidelijker kunnen zijn over de vraag of scholen een verbod al dan niet mogen invoeren wanneer er geen problemen als groepsdruk of bekeringsdrang zijn aangetoond. Daarom zie ik dit als een verloren kans. Zonder duidelijk te maken of daarvoor bijkomende voorwaarden ­gelden, zegt het Grondwettelijk Hof wel dat een totaalverbod kan.'

Het arrest biedt interessante stof voor de Vlaamse regering. In het regeerakkoord is opgenomen dat in het provinciaal en gemeenschapsonderwijs levensbeschouwelijke neutraliteit gegarandeerd wordt. 'Na dit arrest houdt niks ons nog tegen om deze maatregel daadwerkelijk door te voeren', zegt Vlaams Parlementslid Jean-Jacques De Gucht (Open VLD). Ook de N-VA voelt zich gesterkt. Volgens partijkopstuk Theo Francken gaat het om 'uitstekend nieuws'. Zijn partijgenoot en onderwijsspecialist Koen Daniëls ziet hoe 'de geesten gerijpt' zijn.

De stad Brussel, de inrichtende macht van de hogeschool in kwestie, zegt tevreden te zijn met de uitspraak, maar wil nu eerst het arrest grondig bestuderen. Ook het GO! wil dat doen vooraleer te reageren.

Unia, het interfederaal gelijkekansencentrum, kwam tussen in de procedure ter verdediging van de belangen van de moslima's. 'Wij nemen hier akte van', zegt directeur Els Keytsman in een eerste ­reactie. 'Dit arrest zegt niet dat een verbod op levensbeschouwelijke tekenen verplicht is. Maar we zijn wel verbaasd omdat het mogelijk maakt een dergelijk verbod in te voeren. In dit geval gaat het over volwassen hogeschoolstudenten.'

Ze pleit nog voor 'een inclusieve aanpak' en benadrukt dat de Vlaamse hogescholen en universiteiten geen hoofddoekverbod hebben. Sinds begin 2013 is er in het Vlaamse gemeenschapsonderwijs een verbod op alle levensbeschouwelijke tekens van kracht. Al verschillende keren is het GO! daarover in ongelijk gesteld door onder meer de Raad van State.

Regelmatig flakkert de discussie opnieuw op. Afgelopen weekend stelde SP.A-voorzitter Conner Rousseau in deze krant voor om een dialoog te openen over een hoofddoekverbod voor min-zestienjarigen.

Stijn Cools en Matthias Verbergt ■

 

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is