De klad is in ons onderwijs geslopen (De Standaard 05/04/2019)

Door Koen Daniëls op 5 april 2019, over deze onderwerpen: Onderwijs

De klad is in ons onderwijs geslopen (De Standaard*, Vr. 05 Apr. 2019, Pagina 2)

Dalende prestaties in Nederlands en een aantal beschamende scores op wiskunde. Het Vlaamse onderwijs heeft een alarmerend rapport gekregen.

Van onze redacteur stijn cools

'Los de volgende vergelijking op: 9 + k = 2k + 2'. Het is een van de vele wiskundevragen die leerlingen uit de eerste graad van het secundair onderwijs moesten oplossen bij de peilingsproeven van vorig jaar. Dat zijn gestandaardiseerde testen die bij duizenden leerlingen over heel Vlaanderen afgenomen worden. Op die manier bewaakt de overheid of voldoende leerlingen de eindtermen halen. Het is een objectieve, wetenschappelijke graad­meter van het niveau van de leerlingen - en dus de onderwijskwaliteit - in Vlaanderen. Gisteren werden de resultaten voor wiskunde en Nederlands bekendgemaakt. Dat leidde tot een aantal pijnlijke vaststellingen.

Nederlands? Pas op met het handboek

Te beginnen met Nederlands lezen en luisteren. Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) benadrukte in haar communicatie dat meer dan acht op de tien leerlingen de eindtermen halen. Volgens de minister is dat 'nog steeds goed'. In de vorige proeven, in 2007 en 2013, scoorden de Vlaamse leerlingen wel beduidend beter. Vooral jongens en kinderen die thuis geen Nederlands spreken hebben het moeilijker.
Vanwaar die daling? De onderzoekers zijn rond de tafel gaan zitten met onder meer leerkrachten, leerlingen, directies en pedagogische beleiders om op zijn minst een paar eerste verklaringen te krijgen. En daar zit alvast één opvallende tussen: het handboek dat gebruikt wordt in de klas. Niet alle uitgevers slagen erin de inhoud af te stemmen op de eindtermen. Onderzoeker KoenAesaert (KU Leuven) zegt dat er in Vlaanderen geen externe kwaliteitscontrole bestaat op die handboeken, in tegenstelling tot bijvoorbeeld in Nederland. Crevits vindt het hoog tijd voor een responsabilisering van de uitgevers.

Maar dat is lang niet de enige verklaring. Zo puren Aesaert en zijn collega's uit de gesprekken de vraag of er minder aandacht is voor de vakdidactiek en of er wel voldoende tijd is voor begrijpend lezen en luisteren. En wat te denken van de instroom uit de lerarenopleiding?

Wiskunde? Zolang het niet te abstract is

Als er dan toch een positieve boodschap uit de peilingsproef over wiskunde te halen valt: meisjes tonen zich meer gemotiveerd dan vroeger. En Vlaamse leerlingen zijn uiterst bedreven in het beantwoorden van vragen over ruimtemeetkunde: maar liefst 96 procent haalt de eindtermen, een bescheiden stijging tegenover de vorige test in 2009. Dat betekent niet dat de champagnekurken mogen knallen. Integendeel: in tegenstelling tot het vak Nederlands zitten te veel onderdelen van de wiskunde onder de lat. Soms zitten ze er zelfs heel ver onder: voor bewerkingen maken haalt amper 22 procent de eindtermen. Rekenen met veeltermen lukt niet veel beter. Minister Crevits houdt het op een 'wisselend succes'.

Ook hier: leerlingen die thuis een andere taal spreken, doen het minder goed op alle toetsen. Tegelijk blijkt uit de data dat richtingen die als elitair aangeschreven staan - en daarom vaak de sterkste profielen aantrekken - ook de beste resultaten afleveren. 'Leerlingen uit de basisopties Latijn en Grieks-Latijn presteren over de hele lijn het best.' De verklaringen voor het kwakkelende rapport zijn weerom veelvuldig: te veel aandacht voor procedures en herhaling, te weinig voor een inzichtelijke en probleemoplossende benadering en voor conceptualisering.

De conclusie? Veel oorzaken, veel remedies

De discussie over de kwaliteit van het Vlaamse onderwijs flakkerde de afgelopen jaren regelmatig op, deze week weer. Zelfs in al zijn nuances - en die zijn er - zijn peilingsproeven geen prettige lectuur. Crevits is zich daar al langer van bewust. Ze wijst erop dat de nieuwe eindtermen voor de eerste graad een duidelijke lat leggen waar iedereen over moet - ook voor wiskunde. De modernisering van het secundair onderwijs moet scholen ook de kans geven om bij te spijkeren waar nodig. Ze hoopt op de totstandkoming van een 'kwaliteitscultuur'.

Of dat zal volstaan? De N-VA heeft haar zinnen gezet op de onderwijspost in de volgende Vlaamse regering. En een nieuwe kok betekent ook nieuwe recepten. Denk daarbij aan taalbaden voor leerlingen die onvoldoende Nederlands kennen, een bijsturing van het M-decreet en minder planlast, 'zodat de leerkracht zich kan concentreren op het lesgeven', aldus Koen Daniëls, de onderwijsspecialist van N-VA.

Blz. 34-35 opinie.

stijn cools ■


 

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is